ഭാര്യാ സംരക്ഷണ നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ പുനർവിചാരം – ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 14, 15 അടിസ്ഥാനത്തിൽ CrPC 125, DV ആക്ട്, ഫാമിലി കോടതി നിയമം എന്നിവയുടെ സംവാദാത്മക പരിശോധന”

ഭാര്യാ  സംരക്ഷണ  നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ പുനർവിചാരം  !  ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 14, 15   അടിസ്ഥാനത്തിൽ  CrPC 125, DV ആക്ട്, ഫാമിലി കോടതി നിയമം എന്നിവയുടെ സംവാദാത്മക പരിശോധന”

സംഗ്രഹം (Abstract):

ഭർത്താവിന് ഭാര്യയെ നിലനിര്‍ത്തേണ്ടതെന്ന നിയമബന്ധം (maintenance) എന്ന ആശയം ആദ്യം സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക ദൗർബല്യത്തിനെതിരായ സംരക്ഷണമായി രൂപപ്പെട്ടത് ആയിരുന്നു. എങ്കിലും ഇന്ന് സ്ത്രീയും പുരുഷനും സമാനമായി നിയമപരമായ വ്യക്തികളാണ് എന്ന സാമൂഹ്യ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ, അതേ വ്യവസ്ഥ ഭരണഘടനയിലെ സമത്വത്തിന്റെ ആത്മാവിനോട് വിപരീതമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ആർട്ടിക്കിൾ 14, 15 ഇലേക്കുള്ള ഭരണഘടനാത്മക വായനയും കേരള ഹൈക്കോടതിയുടെയും സുപ്രീം കോടതിയുടെയും വിധികളും പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, ഈ ലേഖനം Section 125 CrPC, DV Act, Family Courts Act എന്നിവയിലെ ഭാര്യാ-മൈന്റനൻസ് വ്യവസ്ഥകൾ സ്ത്രീ-പുരുഷ സമത്വത്തെ ലംഘിക്കുന്നതായി വാദിക്കുന്നു. പശ്ചിമ രാജ്യങ്ങളിലെ സമാന നിയമങ്ങളുമായി തുലനപ്പെടുത്തി, ഇത് മൂലം ആവശ്യമായ സംവരണം അല്ലെങ്കിൽ പൂർണ്ണമായ റദ്ദാക്കലാണ് അവശ്യമായ പരിഷ്‌കാരം എന്ന തീർപ്പിലേക്ക് ലേഖനം വരുന്നു.

I. പരിചയം

Section 125 CrPC വഴി ഭാര്യക്ക് ഭർത്താവിൽ നിന്നും മൈന്റനൻസ് ലഭിക്കാനുള്ള അവകാശം നൽകുന്നത് ഭാരതീയ നിയമത്തിൽ ദീർഘകാലമായി നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ്. ഇത് ആദ്യമായി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടത് സ്ത്രീകളുടെ ദുരിതനിവാരണത്തിനായി സാമൂഹ്യ ന്യായത്തിന്റെ ഭാഗമായിട്ടാണ്. എന്നാൽ ഇന്ന് സ്ത്രീകളും സാമ്പത്തികമായി സ്വതന്ത്രരുമായ കാലഘട്ടത്തിൽ അത് നിയമപരമായ അസമത്വം ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഭാര്യയേയും ഭർത്താവിനെയും സമത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നോക്കേണ്ടത് ആവശ്യമായിരിക്കെ, ഒരു പാർട്ടിക്ക് മറ്റേതിനോട് നിയമപരമായ പോഷണ ബാധ്യത നിർബന്ധിതമാക്കുന്നത് ഭരണഘടനാത്മക അസമത്വമാണെന്നതാണ് ഈ ലേഖനത്തിന്റെ കേന്ദ്ര തർക്കം.

II. ഭരണഘടനാ സമത്വ രേഖാചിത്രം (Articles 14 & 15)

Article 14 എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും “നിയമത്തിന് മുൻപിൽ സമത്വം” ഉം “നിയമങ്ങളുടെ സമാന സംരക്ഷണം” ഉം ഉറപ്പുനൽകുന്നു. E.P. Royappa v. State of Tamil Nadu (AIR 1974 SC 555), Maneka Gandhi v. Union of India (AIR 1978 SC 597) എന്നിവ വഴി സുപ്രീം കോടതി സമത്വത്തെ ഒരു വ്യാപകമായ മൂല്യമായി വായിച്ചു – അന്യായം (Arbitrariness) സ്വതന്ത്രമായ അസമത്വമാണെന്ന് വിധിച്ചു.

Article 15 സ്ത്രീ-പുരുഷ വ്യത്യാസം അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി നിലനിൽക്കുന്ന ഏതു നിയമവും വിലക്കുന്നു. പക്ഷേ 15(3) ക്ലോസ് പ്രകാരം സ്ത്രീകളെയും കുട്ടികളെയും സംരക്ഷിക്കാൻ “വിശേഷ നിബന്ധനകൾ” നിർമ്മിക്കാം. അത് സമത്വം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായാണ്, അസമത്വം നിലനിർത്തുന്നതിനല്ല. സ്ത്രീകൾ സമത്വം അവകാശപ്പെടുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രം ആശ്രയം ആവശ്യമാണ് എന്ന് പറയുന്നത് ഭരണഘടനയുടെ ആത്മാവിനോട് വിരോധിക്കുന്നു.

III. നിലവിലുള്ള നിയമ ഘടന

(a) Section 125 CrPC:

ഈ വ്യവസ്ഥ സാമ്പത്തിക സാധ്യതയുള്ള ഭർത്താവിനെ ഭാര്യയെയും കുട്ടികളെയും പിതാമഹന്മാരെയും പോഷിക്കാനുള്ള ബാധ്യത ചുമത്തുന്നു. Shamima Farooqui v. Shahid Khan (AIR 2015 SC 2025) എന്ന വിധിയിൽ സുപ്രീം കോടതി ഇത് “സാമൂഹ്യ ന്യായത്തിന്റെ നിരന്തരം ബാധ്യത” എന്ന് പരിഗണിച്ചു. എന്നാൽ ഇത് സ്ത്രീയെ നിത്യ ആശ്രിതയായി സ്ഥാപിക്കുന്ന പിതൃത്വധാരണയാണ്.

(b) Domestic Violence Act 2005:

ഈ നിയമത്തിലെ “Aggrieved Person” സ്ത്രീ മാത്രമാണ്. Section 20 പ്രകാരം സ്ത്രീക്ക് മൈന്റനൻസ് അവകാശമുണ്ട്. കേരള ഹൈക്കോടതി (2025) ഒരു ഭാര്യ വഴി മൈന്റനൻസ് അവകാശം കരാറിലൂടെ പുറത്താക്കാനാവില്ല എന്ന് വിധിച്ചു. ഇത് സമത്വം കുറയ്ക്കുന്ന ഒരു വ്യവസ്ഥയായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു.

(c) Family Courts Act മറ്റ് പേഴ്സണൽ ലോസ്:

വിവാഹ നിയമങ്ങളിൽ വിവിധ രീതിയിൽ മൈന്റനൻസ് നിർദ്ദേശങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും പൊതുവിൽ അവ ഭാര്യയെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പതിവ് നിയമ വ്യവസ്ഥകൾ പുരുഷൻ എന്ന വ്യക്തിയ്ക്ക് സമാന രക്ഷ നൽകുന്നില്ല.

IV. ഭാര്യാമൈന്റനൻസ് – സമത്വ ലംഘനം

Article 14 പ്രകാരം നിയമത്തിലെ വ്യത്യാസം തർക്കബുദ്ധിയുക്തവും ഉദ്ദേശ്യവുമായി ബന്ധമുള്ളതുമാകണം. ഇപ്പോൾ സമൂഹത്തിലെ സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും സമാനമായി വർക്ക്ഫോഴ്സിൽ ഉണ്ടായതിനാൽ “ഭർത്താവ് ബാധ്യത വഹിക്കുക, ഭാര്യ ലഭിക്കുക” എന്ന തത്വം യുക്തിഹീനമാണ്. വിചാരണ അധികാരികൾക്ക് വലിയ സ്വതന്ത്രതയുള്ളതുകൊണ്ട് വിധികളിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ വളരെയധികം ഉണ്ടാകുന്നു – ഇത് സ്വയം അസമത്വമാണ്.

Article 15 പ്രകാരം സ്ത്രീ-പുരുഷ വ്യത്യാസം അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ബാധ്യതകൾ അനുവദിക്കാനാവില്ല. Air India v. Nargesh Meerza (AIR 1981 SC 1829), Anuj Garg v. Hotel Association of India (2008 3 SCC 1) എന്നിവ വിധികളിൽ കോടതി “സംരക്ഷണ” നിബന്ധനകൾ കാലാതീതമാകാതിരിക്കാൻ നിയമം പുനർവിചാരിക്കേണ്ടതാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. അതുകൊണ്ട് സ്ത്രീകൾക്കായി നിർമിച്ച മൈന്റനൻസ് വ്യവസ്ഥ ഇന്ന് സംരക്ഷണത്തിന് പകരം അവലംബം മാത്രമാണ്.

V. പശ്ചിമ രാജ്യങ്ങളിലെ തുലനാത്മക അവലോകനം

യുകെയിൽ Matrimonial Causes Act 1973 ശേഷം മൈന്റനൻസ് “താൽക്കാലിക, പരിശീലനാത്മക” സഹായമായി മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു. അമേരിക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലിംഗനിരപേക്ഷ നിയമങ്ങൾ പ്രാബല്യത്തിലുണ്ട്. നോർഡിക് രാജ്യങ്ങളിൽ ഭാര്യാമൈന്റനൻസ് പൂർണ്ണമായും നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവ എല്ലാം സമത്വത്തെ അടിസ്ഥാന തത്വമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയും അത് പോലെ പുനർഘടിപ്പിക്കേണ്ട സമയമാണിത്.

VI. പ്രായോഗിക ഫലങ്ങൾ

മൈന്റനൻസ് കേസുകൾ കുടുംബ കോടതികളിൽ വളരെ വേലിയായി കൂടി വരുന്നു. പല വട്ടം അത് ദാമ്പത്യ വൈരത്തിന്റെ ഹത്തായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. Section 125(3) പ്രകാരം ജയിൽ ശിക്ഷ നൽകുന്ന വ്യവസ്ഥ പൗര നിയമത്തിന് അനുചിതമാണ്. അതോടൊപ്പം DV Act മൂലം മറുപടി പുനരാവർത്തന കേസുകളും ഉണ്ടാകുന്നു. സമാധാനം നൽകേണ്ട നിയമം തർക്കത്തിന്റെയും അന്യായത്തിന്റെയും ഉറവിടമാകുന്നു.

VII. കേരള സാഹചര്യം

കേരളത്തിലെ  സ്ത്രീകൾ  വിദ്യാഭാസപരമായും സാമ്പത്തികമായും  മുന്നിലാണ്. എങ്കിലും ഇവിടെയും ഭാര്യാ  സംരക്ഷണ കേസുകൾ വളരെ കൂടിയിരിക്കുന്നു. Sangeetha v. Pradeep Kumar (2023 KHC 489) വിധിയിൽ ഹൈക്കോടതി “സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം ഭാര്യയെ മൈന്റനൻസിൽ നിന്ന് അസാധുവാക്കില്ല” എന്ന് പറഞ്ഞത് നിയമം ഇനി തന്നെ പരിഷ്‌കരിക്കേണ്ടതിന്റെ അവശ്യകത ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

VIII. ഭരണഘടനാത്മക വായനയും പരിഷ്‌കാര പ്രതിപാദനവും

Navtej Singh Johar v. Union of India (2018 10 SCC 1) വിധിയിൽ സുപ്രീം കോടതി സമത്വം വ്യക്തിപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും അന്യാധീനതയിൽ നിന്നുള്ള മുക്തിയെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു എന്ന് വ്യാഖ്യാനിച്ചു. ഇതാണ് ഭാര്യാ  സംരക്ഷണ  നിയമ  വ്യവസ്ഥകൾ ഇന്നും അതാണ് അവലംബമാക്കുന്നത് .അതിനാൽ വകുപ്പ് 125 സ്ത്രീയെ മാത്രം  ദുർബല വിഭാഗമായി കണക്കാക്കാതെ  "സാമ്പത്തികമായി ബുദ്ധിമുട്ടുന്ന ഏതെങ്കിലും ജീവിത പങ്കാളി" എന്ന്  പുനർരചിക്കാവുന്നതാണ്:

“Any spouse or dependent parent who is unable to maintain himself or herself may seek support from the other spouse if such other has sufficient means and if equity so requires.”

ഇങ്ങനെ ലിംഗനിരപേക്ഷ വ്യവസ്ഥ ആവുന്നുവെങ്കിൽ സമത്വവും തുല്യതയും സംരക്ഷിക്കപ്പെടും.അതുപോലെ  ഗാർഹിക പീഡന നിരോധന നിയമങ്ങളിലും “aggrieved person” എന്നതിന്റെ  പരിഭാഷ ഇരുപാർട്ടികൾക്കും പ്രയോഗ്യമായിരിക്കണം.എങ്കിൽ  മാത്രമേ  പൂർണ്ണമായ തുല്യത കൈവരിക്കാനാവൂ 

IX. സമാപനം

ഭാര്യാ  സംരക്ഷണ  നിയമ  വ്യവസ്ഥകൾ ഇന്നും ബ്രിട്ടീഷ്  കാലഘട്ടത്തിന്റെ ശേഷിപ്പാണ്. ഒരു ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തിൽ സ്ത്രീയും പുരുഷനും സമത്വമുള്ള പൗരന്മാരാണ്; അവരിൽ ഒരാൾ മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതച്ചെലവിന് നിയമപരമായി ഉത്തരവാദിയാവേണ്ട തത്വം ഭരണഘടനയോട്  യോജിച്ചതല്ല  .  ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 14  , 15  സ്ത്രീ-പുരുഷ  സമത്വമാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. അതിനാൽ  നിയമം റദ്ദാക്കി സമത്വപരമായ  ഒരു   പുതിയ രീതി പുനഃ സ്ഥാപിക്കേണ്ടതുണ്ട്

അവസാന ശുപാർശ:

  ഭാര്യാ  സംരക്ഷണ  നിയമ  വ്യവസ്ഥകൾ ( വകുപ്പ്  144  BNSS)  (പഴയ  125 CrPC, ഗാർഹിക പീഡന നിരോധന നിയമങ്ങൾ  മുതലായവ) ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 14  , 15 ഉറപ്പു നൽകുന്ന ലിംഗ സമതത്തിനു എതിരാണ്.  ലിംഗ സമത്വവും തുല്യതയും   പ്രധാനമായി  കാണുന്ന   ഭാരതീയ ഭരണഘടനയുടെ ആത്മാവിനോട് ചേരാൻ  ഈ  നിയമങ്ങൾ ഉടൻ തന്നെ    പുനർരൂപീകരിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമായി വന്നിരിക്കുന്നു .   ഭർത്താവിന് ഭാര്യയെ ചിലവിനു കൊടുത്തു നിലനിർത്തേണ്ട നിയമപരമായ ഒരു ബാധ്യതയും ഇല്ല ,   മറ്റെല്ലാ നിയമങ്ങളിലും  സ്ത്രീക്ക്    പുരുഷന്റെ    തുല്യ അവകാശവും പദവിയും  ഉറപ്പുവരുത്തുമ്പോൾ , വകുപ്പ് 144  BNSS  മാത്രം സ്ത്രീയെ ദുർബല വിഭാഗമായി കണക്കാക്കുന്നത് ഭരണഘടനയുടെ 14, 15 വകുപ്പുകളുടെ നഗ്നമായ ലംഘനമാണ് . ഈ  വ്യവസ്ഥ കാലോചിതമല്ല; മറ്റെല്ലാ നിയമങ്ങളിലും  സ്ത്രീക്ക്    പുരുഷന്റെ    തുല്യ അവകാശവും ഉറപ്പുവരുത്തുമ്പോൾ , വകുപ്പ് 144  BNSS  മാത്രം സ്ത്രീയെ ദുർബല വിഭാഗമായി കണക്കാക്കുന്നത് ഭരണഘടനയുടെ 14, 15 വകുപ്പുകളുടെ നഗ്നമായ ലംഘനമാണ് .പുരുഷന് നൽകുന്ന ഈ അധിക ചുമതല നിയമവിരുദ്ധമാണ് . സ്ത്രീയും പുരുഷനും തുല്യരാണെങ്കിൽ ഒരാൾ മറ്റൊരാളെ ചിലവ് കൊടുത്തു നിലനിർത്തേണ്ട ആവശ്യം ഇല്ല . എന്നാൽ വൃദ്ധരായ മാതാപിതാക്കളുടെ സംരക്ഷണം മക്കൾ ചെയ്യേണ്ടത് നിയമപരം ആകുകയും ചെയ്യും . മാത്രവും അല്ല , മറ്റു പല വികസിത രാജ്യങ്ങളിലും ഇത്തരത്തിൽ ഒരു നിയമം നിലവിൽ ഇല്ല . ഇത് കാലോചിതമായി പരിഷ്‌കരിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യം ആണ് .ഇത് ഭാരതീയ ഭരണഘടനയുടെ സമത്വ മൂല്യങ്ങളുടെ ലംഘനം  തന്നെയാണ് .